Linearność i erotyzm

Jana Dobkowskiego bez wahania możemy zaliczyć do grupy czołowych awangardzistów polskiego malarstwa. Jego twórczość przełamuje tradycyjne konwencje i wyznacza nowe kierunki w sztuce, wywołując niemal rewolucję w percepcji malarskiego medium. Z okazji 81. urodzin artysty przyjrzymy się bliżej jego najsłynniejszej czerwono-zielonej serii prac, powstałej pod koniec lat 60. ubiegłego wieku. 

Wyjątkowość jego dzieł reprezentuje się przez odważną kolorystykę, ekspresyjny gest oraz dekonstrukcję tradycyjnych form. Dobkowski eksploruje przy tym różne motywy, często sięgając do abstrakcji i surrealizmu. Mocne zestawienie czerwieni i zieleni stanowi jego znak rozpoznawczy. Obrazy namalowane z użyciem właśnie tych barw wywołały spore zainteresowanie w mediach i wśród krytyków. Były po raz pierwszy prezentowane w ramach wystawy „Secesja-Secesja?” w Galerii Współczesnej w Warszawie w 1968 roku. Zaraz po tym, kolejny sukces przyniosła wystawa w Paryżu „Polskie malarstwo współczesne 1917-1969 – źródła i poszukiwania”.

Zdumiewająca giętkość kreski

Jego pierwszy czerwono-zielony obraz "Podwójna dziewczyna" z 1968 roku został zakupiony przez Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, co było ogromnym wyróżnieniem. Rok później powstała ich cała seria, która stanowi do dziś jedno z najbardziej wysublimowanych, erotycznych przedstawień polskiej sztuki współczesnej. Powzięty wówczas temat, dzięki swej ponadczasowości stale zachwyca miłośników niekonwencjonalnych malarskich rozwiązań. 

Na płótnach Dobkowskiego zanika perspektywa. Sylwetki widnieją jakby lewitując w przestrzeni, nie są o nic wsparte. Ponadto z uwagi na ich odrealnienie, skala zdaje się nie mieć tutaj znaczenia. Prace z tego cyklu różnią się od siebie głównie dynamiką i kompozycją. „Niepotrzebny ukłon” jest wyraźnie gęsty, wypełniony czerwienią aż po brzegi. „Wiosenne radości” dają za to więcej oddechu, po zmrużeniu oczu są jedynie plamą koloru umieszczoną w centrum. 

Świadome zabiegi

To kobiece i męskie kształty, ciała jędrne. Jednakże ukazane tak poetycko, że nie mają nic wspólnego z wulgarnością. Kontury plam barwnych ukazane w eufemistyczny sposób, które mówią o wyzwoleniu, akceptacji, współistnieniu dwojga. Odważna, kontrastowa kolorystyka dodatkowo podbija wyrazistość gibkich sylwetek. Dzięki temu zabiegowi Dobkowski wykorzystuje efekt optycznej wibracji kolorów. Pokazuje świat dynamiczny, ulegający ciągłej zmianie, na którą wskazuje rozedrganie linii. Jego twórczość cechuje również pop-artowski nowy realizm, czego dowodem jest siła wyrazu, prostota i zwięzłość.

Będąc zafascynowany linią, nieustraszenie eksperymentuje z formą, stylem i technikami, odważnie posuwając się poza granice tradycyjnego wyrazu artystycznego. Mimo upływu czasu stworzył dzieła unikalne, pełen innowacyjności i głębokiej refleksji nad ciałem.